Humanosofisch commentaar bij Rutger Bregman’s “De Meeste Mensen Deugen”

Ik had het boek al bij voor-inschrijving besteld daar ik Rutger Bregman erg hoog heb zitten (“Rutger for President!!”) en de titel bij mij viel als Gods woord in een ouderling –waarbij Rutger ook nog eens een domineeszoon is en ik een stokoude ex-priesterstudentje.
Maar toen ik het toegezonden kreeg bleek het een dikke pil.
Aangezien ik tot over mijn kalende humanosofen-kruin verdrink in het dagelijkse lees- en schrijfwerk van twaalf uur ’s middags tot vier uur ’s nachts (nachtmens) lees ik alleen bij hoogste noodzaak een dik boek. Dat de meeste mensen deugen wist ik al lang en ik kon het ook nog eens wetenschappelijk aannemelijk maken – terwijl ik aannam dat Rutger dat laatste niet kan. Dus ik gaf het aan een vriendin om het te lezen. Tijd later deelde ze mee dat ze het met genoegen gelezen had maar dat ze wist dat het voor mij slechts ‘gesneden koek’ bevatte.

Nu ik in een discussie op het journalistieke forum De Correspondent  werd uitgedaagd over mijn bewering dat mijn boekje DE MENS voor dummies (nog in ms) een onderbouwing was op De Meeste Mensen Deugen heb ik het opnieuw besteld en in twee kostbare humanosofen-dagen – vooral nachten dus – met inderdaad groot genoegen gelezen. Ik heb er in een uittrekselschriftje veel leuke weetjes en zelfs inzichten uit geoogst.
Ja, toch ook nieuwe inzichten. Zoals dat empathie tekortschiet in het tot een beter mens worden, en dat  compassie in deze beter werkt. De leuke weetjes betreffen vooral de vele bemoedigende initiatieven in het gevangeniswezen, de gezondheidszorg en het onderwijs en dat die ook langzaam gemeengoed aan het worden zijn. Uitgaan van ‘het goede’ in de mens werkt effectief, is tot ieders tevredenheid én het is goedkoper. Nu nog onze overheden hiervan overtuigen.
Voor de nieuwe inzichten ga ik spoorslags twee aanvullingen doen in mijn DE MENS voor dummies.
1.  in mijn ‘drietrapsraket-theorie over onze menselijke natuur.
Trap I, de laagste neiging, is de ikke-ikke-drijfveer, werkzaam bij paniek, maar ook in situatie van macht en ‘groot geld’.
Trap II is de vreemdelingen-afkeer die we in ons hebben als groepsdiersoort, werkzaam bij ‘eigen volk eerst’.
Trap III is onze neiging tot harmonie, tot aardig-zijn; onze neiging tot ‘het goede’.
Zeker, ook Rutger wijst er op dat wij die laatste neiging geërfd hebben uit onze prehistorische fase van jager-verzamelaars. Maar deze fundamentele onderbouwing van zijn boek is bij hem een beetje terloops en vooral met verwijzing naar Harari’s boek Sapiens (wat ik op mijn blog al lang geleden heb weggezet als wel heel onderhoudend en leerzaam, hoor, maar gebaseerd op de meest conservatieve paleoantropologische auteurs.
Terwijl de neiging tot ‘het goede’ in mijn boekje juist ampele onderbouwing krijgt.
De aanvulling nu zal zijn dat ik Trap I en Trap II, reeds als ‘influisteringen van de duivel’ in de godsdiensten aangemerkt waar Trap III die ‘van God en zijn engelen’ zijn, nu ook als ‘machiavellistisch’ kenschets.
2. Het inzicht empathie versus compassie.   
Dus dankjewel, Rutger.

Wat hij van mijn boekje zou kunnen leren is veel meer en wezenlijker. Ik noem
1. hoe wij van mensapen tot mensen geworden zijn
2. de ‘drietrapsraket’ van onze menselijke natuur
3. de rol van het gender ‘vrouw’ in onze culturele evolutie
4. het wezen van onze taligheid  
5. de oorsprong van het concept ‘God’ en van onze religieuze gevoelens
6. de machtsgreep van de mannen
7. overpopulatie en de gevolgen ervan voor ons ‘in het leven staan’
8. het begin (oorzaak, gevolg) van de ‘stratificatie’ (dat was niet het overgaan op landbouw)
9. de beschavende rol van de handel
10. de beschavende rol van de vrije markt economie
11. optimalisering van democratie

Ai, ik overschrijd de A4-hoeveelheid! Dan wordt deze post te lang. Dus nogmaals, bestel het ms van mijn DE MENS voor dummies (voor 20 euro print ik het ms uit, bind het bekwaam tot boekje en verzend het) via humanosoof-at-gmail punt com

Nog even. Rutgers laatste zin in zijn boek is:  “Het is tijd voor een nieuw mensbeeld”!
 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*